Informatie
Daken
De vijfde gevel van de woning
Daken zijn behoorlijk beeldbepalend, zeker als het gaat om sterk hellende daken. Architect en/of bouwbedrijf zullen er alles aan doen om het plaatje zo harmonieus mogelijk te maken. Maar er zijn ook technische voorwaarden en beperkingen die leiden tot een bepaald soort dakbedekking. Een overzicht van de stand van zaken: Dakpannen, riet, shingels, zink en het platte dak.
foto: Wienerberger Hellende daken
Een dak met een helling van ong. 10 graden wordt al aangemerkt als een licht hellend dak. maar hellende daken kunnen ook heel steil oplopen, tot wel bijna 90 graden. Dat vraagt om speciale dakbedekkingen. Meest gebruikte materialen voor hellende daken zijn nog altijd dakpannen, romantisch riet of platte shingles zoals leien. Alle daken hebben tegenwoordig een basisopbouw van isolerende dakelementen. Daaroverheen komt meestal nog folie om eventueel doorslaand water toch goed en snel naar de goot te kunnen afvoeren.
Dakpannen
Echt Hollands: de golvende rode dakpan. Grof gezegd zijn er twee typen dakpannen: betonnen- of keramische pannen. Betonpannen worden vooral gebruikt voor grootschalige woningbouwprojecten. Ze zijn sinds ca.1970 op de markt en geven een strak aanzien van de woning. Betonpannen worden ook sneldekpannen genoemd vanwege de zeer grote standaardbreedte. Een breedte van ong. 30cm is in Nederland een veel gebruikte maat. De keramische pan stamt al uit de Romeinse tijd. Er zijn in de loop der tijd heel wat soorten ontwikkeld zoals de Oude Holle, Verbeterde Oude Holle, Tuile du Nord en diverse vlakke en tegelpannen. Tegenwoordig is er een scala aan formaten en afwerkingen verkrijgbaar. De meeste pannen hebben de originele kleur van roodbakkende klei, dus terracotta. Een glazuurlaag geeft de pan een extra harde gladde toplaag; de glansgraad varieert van mat tot hoogglans. De kleuren kunnen sterk uiteenlopen lopen: paars, groen, rood en blauw tot zwart. Alle programma's kennen een royaal assortiment aan hulpstukken zoals nokvorsten, boven- en onderpanprofielstukken etc. Speciale modellen zijn de doorvoerpannen voor installaties en de nestpannen voor zwaluw, mees of mus.
TIP Glimmende daken zijn in. Het gaat hier om pannen met een glazuurlaag. Omdat het glazuur wordt meegebakken is alleen de bovenlaag gekleurd en niet de gehele dakpan. Nadeel: beschadigingen vallen eerder op dan bij niet geglazuurde pannen.
Riet
Romantisch, maar kwetsbaar. Toch is riet voor klassieke woningen en boerderijtypen nog steeds een zeer gewild dakbedekkingsmateriaal. Het nadeel van riet en blijft dat het behoorlijk brandgevaarlijk is. Dat is deels te ondervangen door te impregneren met een brandwerend middel. Een andere optie is kiezen voor kunststof riet. Dit product ziet eruit als natuurlijk riet, maar is gemaakt van een onbrandbaar materiaal. Vroeger werd riet direct op latten gebonden met daaronder op afstand het dakbeschot. Tegenwoordig wordt riet vrijwel altijd direct op een plaatmateriaal geschroefd: multiplex, OSB-plaat, Spaanplaat etc. Dergelijk plaatmateriaal moet een min. dikte hebben van 18mm. Deze zogenaamde gesloten constructie voorkomt tocht en is brandveiliger. Een rieten dak heeft echter Rc-waarde (warmte weerstand) van 1,25 en voldoet daarmee niet aan de norm voor warmte-isolatie van het Bouwbesluit. In de praktijk worden er daarom isolatie-schroefpanelen gebruikt of wordt er van binnenuit aanvullend geïsoleerd. In dat laatste geval moet er altijd een dampremmende laag aan de binnenzijde van die isolatie worden aangebracht.
TIP
Om uw huis met rietdak verzekerd te krijgen, moet u kunnen aantonen dat het riet met een speciale brandvertragende coating is behandeld. Informeer bij de verzekeringagent welke coating hij/zij goedkeurt.
Shingles en leien
Een dakbedekking die niet zo vaak in Nederland voorkomt zijn leien. We zien ze wel veel in België. Een leien dak is een zeer arbeidsintensieve, dus dure dakbedekking. Inmiddels zijn er ook keramische leien. Deze ogen strakker en hebben als voordeel dat er ook bijzondere passtukken zijn, zoals vloeiende overgangen door dakkapellen. De houten variant heet shingle. Het zijn dunne schijfjes hout van Western Red Cedar die in 2 of soms 3 lagen overlappend worden aangebracht. Ook hiervoor geldt dat het een typisch streekgebonden product is. Op dit moment zijn er in Nederland een aantal projecten in aanbouw en zelfs al gerealiseerd waarin zowel de houten shingles als de leien dakbedekking is toegepast.
Zink en koper
Zinken fels- en roefdaken kennen we uit de klassieke bouw. Ronde of bolle dakvormen worden dan afgewerkt met stroken zink die met een omgebogen ril of dekstrip slim in elkaar grijpen. Het allernieuwste systeem bestaat uit horizontale panelen waarvan een trapvormig dak wordt gelegd. Het gebruikte titaanzink krijgt op de lange duur eenmat, duifgrijs patina. Bladkoper werkt net zo, maar verkleurd tot een heldergroene tint. Ook gecoat aluminium is bruikbaar als dakbedekking en oogt strak en trendy. Inmiddels zijn zinken daken herontdekt, met name voor de retro-stijlen. In de hypermoderne bouw wordt zink ook gebruikt voor het bekleden van gevels. Zinken daken kunnen behoorlijk heet worden, ook tijdens bewolkt weer. Dat bracht een grote fabrikant op het idee dakzink te combineren met zonnecollectoren. De collector ligt direct onder de dakpanelen, dus onzichtbaar.
Vlakke daken
Architecten en aannemers zijn over het algemeen niet dol op vlakke daken. Ze lekken makkelijker en moete goed op afschot liggen wil het water voldoende aflopen. Bij sneeuwval kan het dak te zwaar belast raken. Bij platte daken wordt over het algemeen het isolatiemateriaal op de dakconstructie aangebracht, waarna de dakbedekking waterdicht wordt afgewerkt met bitumen, rubber of kunststof folie. De keuze wordt bepaald door het prijskaartje en de te verwachten levensduur. Sommige leveranciers durven een garantie te geven van 30 jaar. Met name bitumen daken kunnen in de zomer erg heet worden, tot wel 80°C. Als het dak met grind is afgewerkt, wordt de dakbedekking niet veel warmer dan 30-35 graden. Dit verlengt de levensduur van de dakbedekking aanzienlijk. Grind wordt gebruikt als ballastmateriaal. Het nadeel van grind is echter dat er vuil tussen de grindkorrels komt. In dit vuil gaan plantjes groeien die met hun worteltjes de dakbedekking kunnen aantasten. Door het grind op het dak eens in de 10 jaar te laten reinigen, kan deze aantasting voorkomen worden. Op dit moment zien we meer vaker met grind afgewerkte daken, mede vanwege die isolerende werking. In de zomer blijft binnenshuis de temperatuur lager, wat het leefcomfort verbeterd.
De vijfde gevel van de woning
Daken zijn behoorlijk beeldbepalend, zeker als het gaat om sterk hellende daken. Architect en/of bouwbedrijf zullen er alles aan doen om het plaatje zo harmonieus mogelijk te maken. Maar er zijn ook technische voorwaarden en beperkingen die leiden tot een bepaald soort dakbedekking. Een overzicht van de stand van zaken: Dakpannen, riet, shingels, zink en het platte dak.
foto: WienerbergerHellende daken
Een dak met een helling van ong. 10 graden wordt al aangemerkt als een licht hellend dak. maar hellende daken kunnen ook heel steil oplopen, tot wel bijna 90 graden. Dat vraagt om speciale dakbedekkingen. Meest gebruikte materialen voor hellende daken zijn nog altijd dakpannen, romantisch riet of platte shingles zoals leien. Alle daken hebben tegenwoordig een basisopbouw van isolerende dakelementen. Daaroverheen komt meestal nog folie om eventueel doorslaand water toch goed en snel naar de goot te kunnen afvoeren.
Dakpannen
Echt Hollands: de golvende rode dakpan. Grof gezegd zijn er twee typen dakpannen: betonnen- of keramische pannen. Betonpannen worden vooral gebruikt voor grootschalige woningbouwprojecten. Ze zijn sinds ca.1970 op de markt en geven een strak aanzien van de woning. Betonpannen worden ook sneldekpannen genoemd vanwege de zeer grote standaardbreedte. Een breedte van ong. 30cm is in Nederland een veel gebruikte maat. De keramische pan stamt al uit de Romeinse tijd. Er zijn in de loop der tijd heel wat soorten ontwikkeld zoals de Oude Holle, Verbeterde Oude Holle, Tuile du Nord en diverse vlakke en tegelpannen. Tegenwoordig is er een scala aan formaten en afwerkingen verkrijgbaar. De meeste pannen hebben de originele kleur van roodbakkende klei, dus terracotta. Een glazuurlaag geeft de pan een extra harde gladde toplaag; de glansgraad varieert van mat tot hoogglans. De kleuren kunnen sterk uiteenlopen lopen: paars, groen, rood en blauw tot zwart. Alle programma's kennen een royaal assortiment aan hulpstukken zoals nokvorsten, boven- en onderpanprofielstukken etc. Speciale modellen zijn de doorvoerpannen voor installaties en de nestpannen voor zwaluw, mees of mus.
TIP Glimmende daken zijn in. Het gaat hier om pannen met een glazuurlaag. Omdat het glazuur wordt meegebakken is alleen de bovenlaag gekleurd en niet de gehele dakpan. Nadeel: beschadigingen vallen eerder op dan bij niet geglazuurde pannen.
Riet
Romantisch, maar kwetsbaar. Toch is riet voor klassieke woningen en boerderijtypen nog steeds een zeer gewild dakbedekkingsmateriaal. Het nadeel van riet en blijft dat het behoorlijk brandgevaarlijk is. Dat is deels te ondervangen door te impregneren met een brandwerend middel. Een andere optie is kiezen voor kunststof riet. Dit product ziet eruit als natuurlijk riet, maar is gemaakt van een onbrandbaar materiaal. Vroeger werd riet direct op latten gebonden met daaronder op afstand het dakbeschot. Tegenwoordig wordt riet vrijwel altijd direct op een plaatmateriaal geschroefd: multiplex, OSB-plaat, Spaanplaat etc. Dergelijk plaatmateriaal moet een min. dikte hebben van 18mm. Deze zogenaamde gesloten constructie voorkomt tocht en is brandveiliger. Een rieten dak heeft echter Rc-waarde (warmte weerstand) van 1,25 en voldoet daarmee niet aan de norm voor warmte-isolatie van het Bouwbesluit. In de praktijk worden er daarom isolatie-schroefpanelen gebruikt of wordt er van binnenuit aanvullend geïsoleerd. In dat laatste geval moet er altijd een dampremmende laag aan de binnenzijde van die isolatie worden aangebracht.
TIP
Om uw huis met rietdak verzekerd te krijgen, moet u kunnen aantonen dat het riet met een speciale brandvertragende coating is behandeld. Informeer bij de verzekeringagent welke coating hij/zij goedkeurt.
Shingles en leien
Een dakbedekking die niet zo vaak in Nederland voorkomt zijn leien. We zien ze wel veel in België. Een leien dak is een zeer arbeidsintensieve, dus dure dakbedekking. Inmiddels zijn er ook keramische leien. Deze ogen strakker en hebben als voordeel dat er ook bijzondere passtukken zijn, zoals vloeiende overgangen door dakkapellen. De houten variant heet shingle. Het zijn dunne schijfjes hout van Western Red Cedar die in 2 of soms 3 lagen overlappend worden aangebracht. Ook hiervoor geldt dat het een typisch streekgebonden product is. Op dit moment zijn er in Nederland een aantal projecten in aanbouw en zelfs al gerealiseerd waarin zowel de houten shingles als de leien dakbedekking is toegepast.
Zink en koper
Zinken fels- en roefdaken kennen we uit de klassieke bouw. Ronde of bolle dakvormen worden dan afgewerkt met stroken zink die met een omgebogen ril of dekstrip slim in elkaar grijpen. Het allernieuwste systeem bestaat uit horizontale panelen waarvan een trapvormig dak wordt gelegd. Het gebruikte titaanzink krijgt op de lange duur eenmat, duifgrijs patina. Bladkoper werkt net zo, maar verkleurd tot een heldergroene tint. Ook gecoat aluminium is bruikbaar als dakbedekking en oogt strak en trendy. Inmiddels zijn zinken daken herontdekt, met name voor de retro-stijlen. In de hypermoderne bouw wordt zink ook gebruikt voor het bekleden van gevels. Zinken daken kunnen behoorlijk heet worden, ook tijdens bewolkt weer. Dat bracht een grote fabrikant op het idee dakzink te combineren met zonnecollectoren. De collector ligt direct onder de dakpanelen, dus onzichtbaar.
Vlakke daken
Architecten en aannemers zijn over het algemeen niet dol op vlakke daken. Ze lekken makkelijker en moete goed op afschot liggen wil het water voldoende aflopen. Bij sneeuwval kan het dak te zwaar belast raken. Bij platte daken wordt over het algemeen het isolatiemateriaal op de dakconstructie aangebracht, waarna de dakbedekking waterdicht wordt afgewerkt met bitumen, rubber of kunststof folie. De keuze wordt bepaald door het prijskaartje en de te verwachten levensduur. Sommige leveranciers durven een garantie te geven van 30 jaar. Met name bitumen daken kunnen in de zomer erg heet worden, tot wel 80°C. Als het dak met grind is afgewerkt, wordt de dakbedekking niet veel warmer dan 30-35 graden. Dit verlengt de levensduur van de dakbedekking aanzienlijk. Grind wordt gebruikt als ballastmateriaal. Het nadeel van grind is echter dat er vuil tussen de grindkorrels komt. In dit vuil gaan plantjes groeien die met hun worteltjes de dakbedekking kunnen aantasten. Door het grind op het dak eens in de 10 jaar te laten reinigen, kan deze aantasting voorkomen worden. Op dit moment zien we meer vaker met grind afgewerkte daken, mede vanwege die isolerende werking. In de zomer blijft binnenshuis de temperatuur lager, wat het leefcomfort verbeterd.